Scheepswerf 'De Delft'
NB. Als u per abuis, via een zoekmachine bijvoorbeeld, op deze pagina voor
oude browsers bent beland, klik dan hier: http://www.dedelft.nl/
NB. If you found this page for frameless browsers by accident, for instance as
the result of a search engine, please click here: http://www.dedelft.nl/
Als u gekozen hebt voor deze pagina, omdat uw systeem geen frames accepteert,
dan kunt u via DEZE LINK NAAR DE WEBSTRUCTUUR PAGINA de belangrijkste pagina's oproepen.
Deze worden dan geopend BUITEN DE FRAMESET.
De weergave is weliswaar op deze wijze niet fraai, maar wel leesbaar.
Suggesties kunt u sturen naar webmaster@dedelft.nl
zeer verkorte inhoud:
In Rotterdam, tussen het rustieke Delfshaven en het evenementenpark aan de Schiehaven
bouwt Stichting Historisch schip 'De Delft' aan een natuurgetrouwe replica van
dit achttiende eeuwse linieschip
doelstelling
historisch Delfshaven
Bij het opstellen van het ontwikkelingplan voor Delfshaven, is het idee onstaan om nabij het historische gedeelte een schip te bouwen, 'De Delft'. Een schip dat past bij de uitstraling en geschiedkundige ontwikkeling van dit gebied.
werkgelegenheid op de Museale Werkplaats
De herbouw van 'De Delft' is niet alleen goed voor het toerisme. Het project zal ook veel werkgelegenheid scheppen. Niet alleen tijdens de bouw, maar ook in het vervolgtraject. Het is de bedoeling dat de bouw van het schip wordt uitgevoerd als een werkervaringsproject voor zo'n tweehonderd tot driehonderd arbeidsplaatsen. De leerlingen kunnen tijdens de bouw op verschillende niveaus opleidingen en trainingen volgen en werkervaring opdoen. Is het schip eenmaal klaar, dan zal ook de exploitatie van 'De Delft' werkgelegenheid met zich meebrengen.
concrete plannen en uitgangspunten
'De Delft' wordt herbouwd en niet geborgen. Bij de herbouw zouden eventueel wel enkele opgedoken onderdelen kunnen verwerkt.
'De Delft' wordt zodanig herbouwd dat een flexibele exploitatie mogelijk is (geschikte dekhoogte, entree, etc.).
'De Delft' is een sociaal-economisch project, dat een belangrijke bijdrage levert aan de herontwikkeling van Delfshaven.
'De Delft' is in de periode van bouw zowel een educatief als een werkgelegenheidsproject.
'De Delft' is in de periode van bouwen na de oplevering een toeristische trekpleister.
'De Delft' wordt herbouwd in een dok aan de Schiehaven, in de onmiddellijke omgeving van Historisch Delfshaven, nabij de oorspronkelijke bouwplaats van het schip.
De kiel van 'De Delft' wordt op 8 september 2001 gelegd.
De bouwtijd van 'De Delft' zal circa vijf jaar bedragen.
'De Delft' zal relevante activiteiten in het kader van Rotterdam 2001, Culturele Hoofdstad van Europa, initiëren en ondersteunen, evenals de viering van het VOC-jubileum in 2002.
over de plannen, de planning en de organisatie
Voor sponsors is het van belang om zo vroeg mogelijk concrete plannen voor 'De Delft' in handen te hebben. Er moet duidelijkheid zijn over wat er nu precies gesponsord wordt, wat er nodig is en wat het rendement is. Die plannen zijn in grote lijnen aanwezig. Een aantal uitgangspunten is concreet te noemen. Echter, met deze kanttekening: bij een project als deze herbouw, zijn er vele factoren die elkaar beïnvloeden. Bouwmogelijkheden hebben bijvoorbeeld invloed op exploitatieplannen en omgekeerd - sponsors hebben invloed op het project -en het project weer op de mogelijke sponsors.
Delfshaven
Delfshaven is ontstaan toen de gemeente Delft een eigen haven nodig had. Het vervoer
over water ging, en gaat nu nog steeds, over de rivier de Schie. De hertog Aelbrecht
van Beieren gaf in 1389 toestemming aan de stad Delft om een waterdoorgang te
graven naar de Maas.
Aan de monding van de Delfshavense Schie groeide een kleine stad en in 1398 ontstond Delfshaven. De bevolking leefde van de visvangst, de scheepsbouw en de jeneverbranderij. Voor dit laatste werden er moutmolens gebouwd. b
Tot het jaar 1811 behoorde Delfshaven bij Delft. Delfshaven is tijdens de Franse periode korte tijd (1795-1803) zelfstandig geweest en werd dit in 1811 opnieuw. Niet voor lange tijd, want in 1886 werd Delfshaven bij Rotterdam gevoegd. In die korte periode van zelfstandigheid verkreeg het in 1825 wel de status van "stad" en de bijbehorende stadsrechten. Vanaf dat moment gebruikte de stad een eigen wapen met een haring en drie korenhalmen, symbolisch voor de visserij en de brandewijnindustrie.
In de geschiedenis kende Delfshaven vele roerige momenten zoals de bezetting van de Spanjaarden, de Hoekse en Kabeljauwse twisten, maar ook branden, overstromingen, welvaart en armoede.
Pilgrim Fathers
Delfshaven geniet internationale bekendheid door de Pilgrim Fathers (Pelgrimvaders). Deze groep mensen was wegens hun godsdienst uit Engeland gevlucht en zijn, via Nederland, naar Noord-Amerika uitgeweken. Daar legden zij als de eerste kolonisten de grondslag voor New England.
In 1620 vertrokken ze vanuit Delfshaven naar Amerika met hun schip, de "Mayflower". De Pelgrimskerk aan de Voorhaven herinnert hier nog aan.
Pieter Pieterszoon Heyn, de vlootvoogd, is bekend door zijn verovering van de Spaanse Zilvervloot in 1628. Hij is in 1577 geboren in Delfshaven in een huis in de Kerkhofsteeg of Kerkstraat. Sinds 1870 heet deze straat "Piet Heynstraat".
De geschiedenis van Delfshaven vinden we terug in de vele historische panden rond de Voor- en Achterhaven.
Voorbeelden daarvan zijn de Pelgrimvaderskerk, het Henkespand met de ooievaar op de gevel, het Oude Raadhuis van de stad Delfshaven, museum De Dubbelde Palmboom, het authentieke Zakkendragershuisje, het standbeeld van Piet Heyn, het Weeshuis en de korenmolen De Distilleerketel, te zien op de afbeelding hiernaast. Klik op de foto voor een vergroting.
Historisch Delfshaven is in het eerste half jaar van 2001 geheel gerestaureerd.
bouw van De Delft
Recht tegenover De Kamer der V.O.C., op de punt van de Waaldijk -het Oosterhoofd
-, werd ruim tweehonderd jaar geleden 'De Delft' gebouwd.
Delfshaven anno 1783
Hier werd gebouwd en gebrouwen. In de schemer van de nacht werden bekers geledigd en weer volgetapt. Overdag was er het geluid van zagen en schaven van hout, het 'tjakken' van de bijlen. Op de scheepswerf rook het naar teer en houtschaafsel.
De Admiraliteit op de Maaze (Marine te Rotterdam) had het jaar daarvoor opdracht gegeven voor het bouwen van een linieschip aan de particuliere scheepswerf De Hoog - De Wit in Delfshaven. De bouwtekeningen werden gemaakt door Bouwmeester Pieter van Zwyndregt Leendertszoon. Tegelijkertijd werd de bouw gestart van haar zusterschip 'Brakel" bij 's Landswerf tegenover het Noordereiland, een van de eigen werven van de Admiraliteit.
De kosten van de bouw van 'De Delft' bedroegen indertijd 210.000 gulden. Na tien maanden(!) was het schip gereed.
's-Lands Schip van Oorlog 'Delft' was 160 voet lang, 45 voet breed 20,5 voet hol en werd met haar 60 stukken geschut en ca. 300 koppen onder andere ingezet voor konvooidiensten ten behoeve van de retourschepen van de V.O.C. Deze schepen waren op thuisreis van Azië naar de Nederlanden.
korte samenvatting van de slag bij Camperduin
De Bataafsche Vloot, onder bevel van vice-admiraal Jan Willem de Winter, bestond
uit 16 linieschepen en 10 fregatten.
Op zondag 8 oktober 1797 werden er vijandelijke schepen, onder bevel van admiraal Adam Duncan, waargenomen.
De Winter gaf het sein aan enkele schepen de jacht te openen, maar de Engelse schepen verdwenen achter de horizon. Aangezien diverse commandanten en een groot deel van de bemanning van de Bataafse vloot totaal geen ervaring had, hield De Winter diverse zeilexercities. Om 15.00 uur werd het sein tot staking van de oefening gegeven. Tevens werd besloten om over de andere boeg, het Z.Z.O. verder te gaan. In de nacht van 8 op 9 oktober zeilde de vloot in de gewone marsorde van drie kolommen, dicht bij elkaar, richting Z. W.
Afbeelding: kapitein Verdooren van de 'Delft'
storm
Op maandag 9 oktober was het stormachtig weer. Het regende en de wind stond W.Z.W.. De Winter wil zo spoedig mogelijk de Maasvlakte bereiken. Wel werden er weer diverse zeilexercities gehouden. Op dinsdag 10 oktober was het bij zonsopgang rustig weer met een zuidenwind. De Bataafse vloot zeilde 10 tot 12 mijl uit de kust van de Maasvlakte. Weer werden er verschillende zeilexercities gehouden. In de middag besloot De Winter terug naar Den Helder te zeilen. Volgens algemene orders van de vice-admiraal werd de vloot in drie divisies verdeeld.
De 'Delft' voer in de 1e divisie genaamd: Witte vleugel van de voortop. Deze divisie werd gecommandeerd door vice-admiraal H. Reyntjes en zijn vlaggenschip 'Jupiter'. De 'Delft' was een vaste plaats aangewezen: als vierde schip van achteren.
Woensdag, 11 oktober. Na een zeer donkere nacht was het bij zonsopgang een mooie heldere ochtend, de bewolking en de N.W.t.W. wind namen toe. De Bataafse vloot zeilde op 8 tot 9 mijl evenwijdig aan de kust van Scheveningen en koerste N.O.t.O richting Texel. Door een gepraaide tegenligger werd de vloot gewaarschuwd dat er een Engelse vloot zeilde op 4 mijl ten N.W. van Texel. De vloot telde ongeveer 23 schepen waaronder 16 of 17 linieschepen.
aanvallen
Om ongeveer 06.00 uur kregen beide vloten elkaar in zicht. De 'Delft' kreeg opdracht een Deens schip te praaien om nadere informatie over de Engelse vloot te krijgen. Om 07.30 uur kreeg de 'Delft' de opdracht om haar plaats weer in te nemen. Om 08.00 uur gaf vice-admiraal de Winter het sein 'Gereed maken tot gevecht'. Om 11.00 uur was de 'Delft' weer terug op twee kabellengten loefwaarts van de afgesproken vierde plaats in de linie. Zij kreeg echter van de andere schepen te weinig ruimte om haar juiste plaats in te nemen. De vice-admiraal Reyntjes was waarschijnlijk bang dat door het niet tijdig invoegen van de 'Delft' de linie van bataille werd verbroken en gaf de 'Delft' de opdracht om achteraan aan te sluiten. De commandant van de 'Delft' Verdooren was het hiermee niet eens maar moest als militair gehoorzamen.
Om ongeveer 11.45 uur was de Hollandse linie van bataille geformeerd en zeilde de vloot op ongeveer 4 mijl dwars voor Camperduin met klein zeil vol en bij de wind, de koers nog steeds N.O.t.N. Men wachtte de vijandelijke aanval af. De gevechtsorder van de Winter luidde: 'Zolang mogelijk wachten met het afvuren van de kanons, zodat men de meeste zekerheid heeft om raak te schieten. Houdt het vuren laag en direct op de rompen van de Engelse schepen'.
Om ongeveer 12.00 uur zeilde de Engelse vloot op de Bataafse vloot af. De 'Delft' werd aangevallen door de 'Montagu' die een hevig vuur op de 'Delft' afgaf. Zij kon het hevige vuur maar gedeeltelijk retourneren omdat een gedeelte van de onderste batterijen, door het slechte weer, niet konden worden gebruikt. Na de aanval van de 'Montagu' raakte zij in gevecht met de 'Russell' en werd tijdens dit gevecht ook nog aangevallen door twee andere Britse schepen. Zij kreeg nu zwaar vuur van alle kanten, maar kon het vuur nu goed beantwoorden. De overmacht van drie Britse schepen met 1 x 64 en 2 x 74 kanons was echter zeer groot.
De 'Alkmaar' kwam de 'Delft' te hulp maar werd afgeslagen door de 'Montagu' en aan bakboordzijde door de 'Powerfull'. De 'Delft' werd nu geholpen door de 'Monnikendam', zij viel de 'Montagu' aan. De 'Delft' kreeg hierdoor minder vuur te verwerken, maar werd direct weer onder vuur genomen door de 'Adamant'
onder vuur
Op haar achterschip aan bakboord bleef de 'Delft' nog in zwaar gevecht met de 'Powerfull' en op haar voorschip met de 'Moumouth'. De verwoestingen aan boord van de 'Delft' waren ontzettend, de commandant Verdooren besloot de resten van de fok te laten vallen om hierdoor de snelheid uit zijn schip te halen en zodoende hopelijk los te komen van zijn tegenstanders. De 'Powerfull' kwam los en zeilde door. De 'Moumouth' bleef echter in gevecht. De 'Delft' was zo zwaar beschadigd en er zijn zoveel bemanningsleden gewond en gesneuveld, dat de commandant Verdooren om 13.45 uur besluit om zijn vlag neer te halen. Op dat tijdstip hebben de meeste Hollandse schepen zich al overgegeven, ook vice-admiraal de Winter haalde zijn vlag neer. De slag bij Camperduin was hiermee beëindigd. De Engelse admiraal Duncan liet om 15.00 uur het sein 'General Sign, The firing ceased' hijsen.
het einde
Om 17.00 uur stapte admiraal de Winter aan dek van het Engelse vlaggenschip 'Venerabie' waar hij met eerbetoon door admiraal Duncan werd ontvangen. Op de 'Delft' was een Engelse prijsbemanning geplaatst die probeerde het schip als prijs te behouden. De 'Russell' nam haar op sleeptouw richting Yarmouth. Aan boord van de 'Delft' waren ook nog 97 gewonden.
Op donderdagavond, 12 oktober, om ongeveer 23.00 uur brak de sleepkabel en de 'Russell' kon geen contact meer krijgen met de 'Delft'. Op vrijdagmorgen, 13 oktober, bleek echter dat de 'Veteran' een sleepkabel had uitgebracht. Door de sterke wind werd het slepen echter bemoeilijkt en op zaterdagmorgen, 14 oktober, seinde de 'Delft': 'Ship is sinking'. 's Avonds brak de sleepkabel opnieuw en op zondagmorgen, 15 oktober om 02.30 uur is de 'Delft' gezonken.
Voor de Nederlandse zeemacht was dit gevecht de laatste belangrijke zeeslag met zeilschepen, en de enige grote zeeslag van de Napoleontische tijd. De slag was tevens het definitieve einde van Nederland als grote zeemogendheid.
Het bovenstaande is slechts een korte samenvatting. Een volledig verslag van deze zeeslag, maar ook van de bouw en de historie van de 'Delft' kunt U lezen in het boek 'Delft' geschreven door de heer J.F.Fischer Fzn. Uitgegeven door Uitgeverij Van Wijnen, Postbus 172, 8800 AA Franeker. Code: ISBN 90 5194 166 8. Het boek de 'Delft' is ook in te zien bij de Centrale Bibliotheek te Rotterdam. Het scheepsmodel van de 'Delft', aangekocht door het Marine Museum van de Koninklijke Marine in Den Helder, is te bezichtigen in het Mariniersmuseum te Rotterdam.
Meer informatie kunt u krijgen op het informatiecentrum van De Delft
Bezoekadres - Schiehaven 15
Postadres - Postbus 11002
Plaats - 3004 EA Rotterdam
Telefoon - 010 276 01 15
Fax - 010 244 03 62
E-mail - info@dedelft.nl
Reacties over de website kunt u sturen naar webmaster@dedelft.nl